NIJMEGEN KEER HET TIJ 25 SEPTEMBER 2004


Goedemiddag iedereen, op deze herfstige zaterdagmiddag. Ik ben gevraagd om een presentatie te geven tijdens jullie tij-kerend protest vandaag op de Ganzenheuvel in Nijmegen. Dat wil ik uiteraard graag doen. Ik had het zelfs graag in levenden lijve willen doen, maar stress en drukte, wind en regen, dubbele afspraken en blaadjes op de rails maakten dit voor mij helaas on-mo-ge-lijk. En dat is jammer, want ik had anders met een spetterende powerpoint-presentatie jullie hearts and minds onmiddellijk veroverd, daar ben ik van overtuigd. Maar goed, jullie zullen het nu even met mijn stem moeten doen. Het zij zo.


Laat ik me eerst even voorstellen. Mijn naam is Gijs Anders, communication manager van Innovatieplatform Kritisch Verzet (Ikv, niet IKV). Wij zijn een offshoot van de kenniseconomie-impuls die de laatste jaren zo'n financiele boom heeft gekregen, mede dankzij de inbreng van D66 in dit kabinet. Nog bedankt, Thom en Laurens-Jan.


Het is ongetwijfeld al eens gezegd de afgelopen tijd, en het zal waarschijnlijk nog veel vaker gezegd worden de komende tijd: "Dit kabinet vraagt om verzet!". De kranten staan, voor het eerst in jaaaaren, weer dagelijks vol met akties en stakingen, stakingen en akties. Heel Nederland wil inmiddels demonstreren, van de houthakkers in Den Bosch tot de uitkeringsgerechtigden in Werkendam. Het kabinet Balkenende-II is bepaald niet populair bij de burger. Wij van het Ikv, het Innovatieplatform Kritisch Verzet, laten ons niet uit over de terechtheid van deze protesten (waaronder trouwens ook uw protest), maar voelen wel haarfijn aan dat deze breed gedragen worden, en zijn daarom in het gat gedoken wat hier heel duidelijk voor onze ogen ontstaan is. En welk gat bedoelen wij dan? Je zou kunnen zeggen dat het een creatief-commercieel gat is. Dat wil zeggen: een creatief gat voor de aktievoerders, en een commercieel gat voor ons, het Ikv. Tja, daar zijn wij gewoon heel duidelijk in. En waarom dan? Nou, misschien heeft u ook de afgelopen tijd de protesten gezien en gelezen, en dan kan het u toch niet ontgaan zijn dat het tot nu toe allemaal wel heeeeel erg leek op de jaren 80. De t-shirtjes, de petjes, de sjaaltjes, de borden met slechtgespelde teksten, de vakbondstoespraken, de zware shag, de vlaggen, de gebalde vuisten, de oerbrullen, het is allemaal van een creatieve leegte waarbij vergeleken Bassie en Adriaan de Lennon & McCartney van de Nederlandse televisie zijn. Nou geldt dat natuurlijk meer voor de grote vakbonden dan voor kleine knusse Nijmeegse aktieklupjes, maar het gevaar van herhaling en sleur ligt bij elke aktievoerder op de loer. Aktievoeren is een uitputtende bezigheid, en dan is er altijd het gevaar dat de creativiteit met het badwater van het kind van de rekening wordt weggewuifd. Dus ook jullie raad ik aan de oren te spitsen.


Met dit alles (en meer) in het achterhoofd, hebben wij van het Ikv de ambitie een central player worden in dit hernieuwde krachtenveld van maatschappelijk verzet. Met onze jarenlange kennis van en ervaring in message casting, mobile mobilisation en doorbreaking concepts zijn wij de nummer 1 in West-Europa op het gebied van protest-innovatie. Een paar voorbeelden.


Stel, je bent als lokale aktiegroep aangesloten bij een groot platform. (Waarschijnlijk ben je aangesloten bij zestien platforms, of misschien ben je zelf wel een platform, bestaande uit meerdere platforms, maar laten voor deze case nu even concentreren op 1 groep bij 1 platform.) Stel, het grote platform organiseert volgende week zaterdag een grote massa-demonstratie tegen de regering in Amsterdam, natuurlijk op de Dam, en dan natuurlijk lopen naar het Museumplein. Hoe origineel!

Wat kun je dan, in het kader hiervan, doen aan protest-innovatie? We geven hier -geheel vrijblijvend gratis op zicht- drie handling perspectives, elk gesettled in een verschillende fase van het protest.


1) Op weg naar de demonstratie

Het is tegenwoordig van ondergeschikt belang om aan te geven waarom je ergens voor of tegen gaat demonstreren. Er is teveel, en iedereen is toch altijd ontevreden. Ook het informeren van mensen is hopeloos: je zal altijd ondersneeuwen in de mediastormen die continu woeden. En voor je het weet ben je een speelbal in een machtsspel van de hoge heren en dames. Dus onze tip: concentreer je op de weg naar de demonstratie. Als je eenmaal met z'n allen in de bus zit, is niets leuker dan onderweg al helemaal creatief opgewonden te raken. Zo kan een verfteam van tevoren op allerlei plekken op de route toepasselijke teksten of tekeningen aanbrengen. Daar kan je dan samen smakelijk om lachen (hehehe) of over nadenken (hmmm). Ook kan de snelweg beschilderd worden met leuzen, zoals dat gebeurt in de Tour de France. Tot nu toe zijn hier nog slechts weinig doden bij gevallen.


2) De demonstratie zelf

Het is natuurlijk zo dat het nogal veel werk is om tussen 50.000 mensen op te vallen. Een mogelijkheid om dat te doen, en tegelijkertijd mensen echt bij je boodschap te betrekken, is door een spandoek te maken van minimaal 50 meter lang, en dat als een soort verband om een min of meer toevallige groep mensen heen te wikkelen. Hiermee laat je niet alleen zien dat er brede steun voor je boodschap is, je houdt de mensen ook nog eens warm en dicht bij elkaar. Het is wel handig als die mensen een beetje in de maat kunnen lopen, dus een marstrompet of fanfaretrom is hierbij eigenlijk onontbeerlijk. Als je meer in de hoogte wilt opvallen (nog te vaak een onderschatte dimensie tijdens een demonstratie), is een opblaasbaar roze reuzekonijn, voorzien van een bord met tekst naar keuze, een heel goed idee. Een reclamevliegtuigje met tekst die laag over de menigte scheert, kan natuurlijk ook, al zijn er uiteraard weer aktievoerders die daar ook tegen zijn.


3) Na afloop van de demonstratie

Iets wat vaak wordt vergeten, is de mogelijkheid van involuntary exchange, oftewel onvrijwillige uitwisseling achteraf. Een manier die mensen uit alle delen van het land op een onverwachte en daardoor verrassende manier bij elkaar kan brengen, vruchtbare verbanden kan leggen en nieuwe inzichten kan geven. Het werkt als volgt. Iemand van jullie groep gaat tijdens de demonstratie naar de plek waar de tientallen bussen wachten om de mensen weer terug naar huis te rijden. Eigen onderzoek heeft uitgewezen dat uitgeprotesteerde demonstranten hun bus in 87% van de gevallen uitsluitend herkennen aan het bordje achter de voorruit met hun plaatsnaam erop. Door deze bordjes te verwisselen zonder de chauffeurs in te lichten, ontstaat zo een fantastische situatie dat demonstranten terechtkomen bij een ander thuisfront dan vanwaar ze vertrokken. Voor velen zal dit een enorme ervaring zijn die hun creatieve receptoren nog vele jaren zullen blijven stimuleren.


Welnu, ik ben aan het eind geraakt van mijn praatje. Ik hoop dat jullie het nut en de noodzaak inzien van protest-innovatie. Het Ikv kan jullie hierbij dus op vele manieren bij behulpzaam zijn, tegen concurrerende prijzen. Op onze website www.ikv.nl staat een uitgebreide prijslijst.


Dank u voor uw aandacht.